Vooruitzichten

Algemeen economisch beeld
Tijdens de recessie in 2009 is de economie verder gekrompen dan aanvankelijk verwacht. Bij aanvang van 2010 zijn de macro-economische vooruitzichten nog steeds onzeker. Weliswaar is het vertrouwen van Nederlandse producenten en consumenten wat positiever gestemd dan een jaar geleden, maar de werkloosheid loopt nog steeds op. Ook in 2010 zullen marktpartijen meer moeite dan voorheen hebben investeringen gefinancierd te krijgen en moet het sterk opgelopen overheidstekort worden teruggedrongen. Met de huidige politieke situatie is het lastig een inschatting te maken welke combinatie van bezuinigingen en lastenverzwaringen daarvoor wordt gekozen. Verwacht mag echter worden dat het positieve effect van overheidsinvesteringen in 2010 niet zal toenemen en dat het besteedbaar inkomen van de consument wat onder druk zal komen.
De export is van groot belang voor de industrie in de Benelux. Of deze in 2010 zal aantrekken is sterk afhankelijk van het herstel van de wereldhandel. Waar de groei in de afgelopen jaren nog sterk werd gestimuleerd door de snelle ontwikkeling van Aziatische economieën en Amerikaanse (over-)consumptie zijn dergelijke stuwers op dit moment veel minder gemakkelijk te duiden. Positief voor de ontwikkeling van onze economie en de internationale concurrentiepositie is dat de loonontwikkeling voor het komende jaar over het algemeen gematigd is.

Installatietechniek
In de burgerlijke en utiliteitsbouw is de productie in 2009 met ca. 8% afgenomen. De leegstand van kantoren is verder opgelopen als gevolg van kostenbezuinigingen. Er is echter ook een effect van het toenemend gebruik van flexwerken waarbij bedrijven andere normen hanteren voor het aantal benodigde vierkante meters. Voor 2010 wordt een verdere krimp van de bouwproductie verwacht die met name zal optreden in de nieuwbouw van woningen en kantoren. Prijzen zullen hierdoor verder onder druk komen te staan.
In de retailsector is het gevecht om de consument in 2009 hernieuwd ingezet. De loyaliteit van de consument wordt niet alleen gezocht op het aspect prijs maar ook op andere elementen zoals winkelcomfort, duurzaamheid en compleetheid van het aanbod. Dit vraagt om continue innovatie van en investering in winkelconcepten. Wij verwachten dat dit beeld zich in 2010 zal voortzetten.
De investeringen in de industrie zijn in 2009 scherp gedaald en zullen mogelijk wat aantrekken in 2010. Dit onder invloed van voorzichtig herstel van de wereldhandel die van belang is voor de exportgerichte industrieën. Vooralsnog wordt verwacht dat investeringen bij Nederlandse opdrachtgevers zich ook dan vooral zullen richten op onderhoud en het doorvoeren van verdere efficiencyverbeteringen. In de natte infrastructuur en de railinfrastructuur neemt de vraag naar geïntegreerde projecten toe waarbij het totaal van ontwerp, realisatie en onderhoud in handen van de contractspartijen worden gelegd. Hier zullen in toenemende mate samenwerkingsverbanden ontstaan gericht op het reduceren van faalkosten en optimaliseren van het nut voor de opdrachtgever.

De installatiemarkt reageert doorgaans op een afnemende vraag door de flexibele schil van inleners, ZZP'ers en tijdelijke contractwerkers af te bouwen. Omdat de bezetting gedurende een jaar sterk kan fluctueren is een minimumniveau van de orderportefeuille een belangrijk ijkpunt. Om de orderportefeuille op peil te houden wordt vaak de toevlucht gezocht tot het scherp inschrijven op de redelijk continue stroom van (openbare) aanbestedingen. Al in de tweede helft van 2009 is dit gedrag zichtbaar. Voor het inschrijven tegen lage prijzen zijn de toleranties voor installateurs echter veel lager dan voorheen omdat banken zich bij de financiering aanmerkelijk kritischer opstellen dan in het verleden. Het aantal faillissementen onder kleinere en middelgrote installateurs zien wij de laatste maanden dan ook stijgen. Verwacht mag worden dat opdrachtgevers zich het komende jaar steeds kritischer zullen opstellen op het punt van de kwaliteit en de continuïteit van de installateurs waarmee zij in zee gaan.
Zoals aangegeven zullen de Batenburg-installatiebedrijven zich in de komende tijd anders profileren in de markt. Het lokale ondernemerschap en de binding met de klant worden nog steeds gezocht, maar daar waar nodig worden grotere of landelijke opdrachtgevers en leveranciers meer vanuit de kracht van de totale Batenburg Groep bediend. Ultimo 2009 is de omvang van de werkvoorraad van de installatiebedrijven nog vergelijkbaar met een jaar geleden. De kwaliteit van de werkvoorraad is echter afgenomen omdat marktprijzen sinds medio 2009 onder druk staan.

Technische Handel
In 2009 heeft de sterkste omzetdaling plaatsgevonden bij klanten voor bevestigingsmaterialen, zoals de plaatverwerkende en automotive industrie en de machinebouw. De orderportefeuille van de handelsondernemingen is aan het jaareind licht lager dan ultimo 2008. Begin 2010 bieden de eerste voorzichtige tekenen van herstel in de vroegcyclische chipsector perspectieven dat de ergste periode achter de rug is. Hiervoor zijn ook andere signalen te vinden. De prijzen van basismaterialen zoals koper, zink, tin en aluminium beginnen meer te fluctueren waarbij de trend stijgend is. Op basis van de eerste twee maanden van 2010 constateren wij een voorzichtige opleving in de vraag naar bevestigingsmaterialen en duidelijk meer vraag naar elektronicacomponenten en klantspecifiek bestückte printed circuit boards. De inkoopafdelingen van onze handelsondernemingen merken al dat levertijden van bepaalde elektronicacomponenten sterk oplopen. Een mogelijk omzetherstel kan daarbij worden afgeremd omdat internationale producenten hun productiecapaciteit en voorraden de laatste twee jaar hebben afgebouwd. Zij kunnen op dit moment de aantrekkende vraag niet bijhouden. Het patroon van investeringen in energieopwekking en de energienetwerken zal in 2010 naar verwachting redelijk stabiel zijn.  Eerder vastgelegde politieke doelstellingen om 20% van de totaal in 2020 opgewekte energie op groene wijze op te wekken worden met het huidige overheidsbeleid waarschijnlijk niet gehaald. Het komende jaar zal moeten blijken hoe bestendig het beleid op dit punt is en welk tempo voor verdere investeringen in groene energie wordt gehanteerd.

Uitdagingen Batenburg-bedrijven
Groeikansen liggen er voor de Batenburg-bedrijven bij het leveren van duurzame producten en oplossingen en het inzichtelijk maken voor opdrachtgevers hoe zij een meer duurzame werkomgeving kunnen creëren. Andere kansen zijn het verder invullen van het landelijk service- en onderhoudnetwerk, een sterkere profilering van het industriële automatiseringsaanbod en cross-selling bij de handelsondernemingen.
Ondanks een oplopende werkloosheid blijft de schaarste op de arbeidsmarkt van goed gekwalificeerd technisch-commercieel personeel voelbaar. Met de vergrijzing en de lage instroom in technische opleidingen blijft het de kunst om over het dal heen te kijken en voldoende aandacht te blijven besteden aan het aantrekken en behouden van goede medewerkers. Investeringen in opleidingen en verdere kennisuitwisseling in de Batenburg Groep blijven dan ook in 2010 hoog op de agenda staan. De loonontwikkeling zal beperkt zijn. Voor 2010 is voor periodieke verhogingen in principe de nullijn gehanteerd en de CAO voor Metaal en Techniek biedt voorts de mogelijkheid situationeel extra vrije dagen (zogenaamde crisis bestrijdingsdagen) toe te kennen in plaats van een eenmalige uitkering van 1,5%. Hiermee kan worden ingespeeld op de bezetting bij de afzonderlijke bedrijven.

Verwachtingen
In 2009 hebben de installatiebedrijven en handelsondernemingen van Batenburg Beheer N.V. hinder ondervonden van de lagere investeringsbereidheid in de industrie. Voor een deel is dit opgevangen door meer omzet op het gebied van service en onderhoud en door projecten op de infrastructuurmarkt. In 2010 verwachten wij enig herstel bij industriële opdrachtgevers, maar zullen wij ook te maken krijgen met de sombere vooruitzichten voor de utiliteitsbouw. Hier zal vooral de vraag in de kantorenmarkt naar onze installatiediensten afnemen. In de retailsector verwachten wij echter nog verder te kunnen groeien. Ook de vraag naar duurzame oplossingen neemt nog toe.
In 2009 is sterk gestuurd op kostenbewustzijn en werkkapitaalbeheer zonder de aandacht voor groeikansen uit het oog te verliezen. Dit zal ook in 2010 het geval zijn. Kosten in de uitvoering kunnen worden beheerst door goed en tijdig in te kopen en duidelijke afspraken te maken met leveranciers over prijzen en logistieke wensen. De in 2009 genomen maatregelen dienen voorts een structurele besparing op te leveren van EUR 1,4 miljoen op jaarbasis.
De financiële positie van Batenburg Beheer N.V. is onverminderd sterk bij aanvang van 2010. Dit geeft de mogelijkheid om aandeelhouders zelfs bij een lagere nettowinst een aantrekkelijk dividend uit te keren en gericht anticyclisch te investeren. In het afgelopen jaar hebben wij drie kleinere acquisities gedaan. Het komende jaar verwachten wij de marktpositie verder te versterken door aanvullende overnames. Andere investeringen die worden voorzien zijn vooral gericht op meer uniformiteit in ERP-systemen teneinde betere informatie-uitwisseling te faciliteren.
    
Begin 2010 zijn de onzekerheden nog groot, waarbij Nederland voorzichtig uit de recessie komt. Op korte termijn zien wij geen ontwikkelingen die een snel herstel van de investeringen in onze afzetmarkten zullen stimuleren. Voor de middellange termijn blijven wij onverminderd optimistisch gestemd maar het is nog te vroeg om een concrete verwachting voor 2010 aan te geven.

Lees verder